Στο καβούκι μου

Τα κείμενα της καθημερινότητας θα δημοσιεύονται στο εξής στον Βερνάρδο τον ερημίτη, στην διεύθυνση : http://gerimitiis.blogspot.gr/

Ποιήματα θα βρείτε στην ποιηματοποίηση

ενώ

Πεζά και διηγήματα στην διηγηματοποίηση

...

Τι δεν είναι και τι είναι το gpoint'sbreeze

Δεν είναι χώρος που προωθεί έμμεσα ή άμεσα διαφημίσεις.
Δεν είναι χώρος που θα σας προωθήσει σε άλλα μπλογκς πλην των άλλων του δημιουργού της.
Δεν είναι χώρος που θα σας υποχρεώσει ν' ακούσετε την μουσική που αρέσει στον δημιουργό του.

Είναι ένας χώρος που σέβεται την σκέψη και την ελληνική γλώσσα.
Είναι ένας χώρος που προσπαθεί να σέβεται τους επισκέπτες του και τον εαυτό του.



Κυριακή, 9 Σεπτεμβρίου 2007

Εκ - λέγω (λέγω-ξελέγω)

"Λέξομαι εις ευνήν" Οδυσσ.(Ρ)

Η πρώτη σημασία του ρήματος λέγω ήταν αποκοιμίζω εαυτόν ή άλλους και πιθανόν ταυτόχρονα συλλέγω, διαλέγω. Η έννοια του λέγω*=ομιλώ είναι μεταγενέστερη.

Αρα έχουμε:

Εκ λέγω........... Ξεδιαλέγω
Εκ λέγω........... Ξυπνάω
Εκ λέγω........... Ξελέω
με το νόημα του "εκ" να αποδίδεται με "ξε" στην νεοελληνική.

Πράγματι όλα αυτά υπάρχουν στην εκλογική διαδικασία:

Ο πολιτικός λέγει (λέει, υπόσχεται)
Ο πολιτικός λέγει (αποκοιμίζει τον λαό)

Ο λαός εκλέγει (ξεδιαλέγει)

Ο πολιτικός εκλέγει (ξυπνάει ο ίδιος)
Ο πολιτικός εκλέγει (ξελέει)


* Περισσότερα ετυμολογικά γιά το λέγω στο άρθρο του gpoint ¨Λαλείν άριστος, αδυνατώτατος λέγειν" στο www.logokipos.gr

Μεταγενέστερη προσθήκη

Ακολουθεί το άρθρο λόγω απόσυρσης του τότε λογόκηπου


Με αφορμή το ρήμα λέγω που περιέχεται στο εκλέγω, μιά εξερεύνηση στα "μυστήρια" της γλώσσας

Φανερά υπάρχει διαφορά μεταξύ του λαλώ και του λέγω. Η φράση "είπα(*) και ελάλησα" δεν περιέχει πλεονασμό. Η λαϊκή σοφία έχει αποδώσει τελικά το λαλώ στους πετεινούς με το μικρό κεφάλι, συνειρμικά στους έχοντες λίγο μυαλό.
(*)είπον αόριστος β του άχρηστου "έπω" με ψιλή, έπω με δασεία (παρατατικός είπον, αόριστος έσπον) διέπω, περιέπω.
Αλλά τι γίνεται με το λέγω ;
Ας ξεκινήσουμε ανάποδα. Από τον 5ο-4ο αιώνα π.Χ. το λέγω έχει κυρίως τη σημερινή του έννοια : ομιλώ, εκθέτω διά λόγων. "εφη λέγων" (Ηρ.) και "ουδέν λέγεις" (Αρστφ).
Εχουμε ακόμη την έννοια του μετράω-λογαριάζω : "και μείζον, ος τις αντί της αυτού πάτρας φίλον νομίζει, ουδαμού λέγω" (Σφκλ)
υμνώ διά λόγων : θέλω λέγειν Ατρείδας, θέλω δε Κάδμον άδειν" (Ανκρ) και
εκφωνώ : "λέγε τοίνυν μοι το ψήφισμα τουτί λαβών" (Δμσθ)
Στον Ομηρο όμως το λέγω εχει :

Αφ' ενός μεν τη σημασία του συλλέγω- εκλέγω-διαλέγω- καταλέγω (μετρώ) όπως φαίνεται από τα αντίστοιχα αποσπάσματα :
"οστέα Πατρόκλοιο λέγωμεν" ( Ιλ.Ψ )
"δυώδεκα λέξατο κούρους" ( Ιλ. Φ )
"ει γαρ νυν λεγοίμεθα πάντες άριστοι" ( Ιλ. Ν )
"τι σε χρή ταύτα λέγεσθαι" ( Ιλ. Ν )

αφ' ετέρου δε τη σημασία του αποκοιμίζω, πλαγιάζω να κοιμηθώ, ησυχάζω, αναπαύομαι.
"εγώ μεν (ο Υπνος) έλεξα Διός νόον" ( Ιλ. Ξ )
"συ δ' αυτόθι λέξοιο" ( Ιλ. Ι )
"οθ' ηδέϊ λέξεται ύπνω" ( Ιλ. Δ ).

Υποστηρίζω ότι αυτή είναι η πρώτη έννοια του λέγω διότι απ' αυτήν παράγονται οι λέξεις λέχος, λέκτρον, λεχώ και λόχος, οι οποίες συνυπάρχουν σε διάφορες μορφές στα ομηρικά κείμενα, δεν εμφανίστηκαν αργότερα.
Λέχος και λέκτρον, κρεββάτι και συνεκδοχικά γάμος (συγκοίμηση ανδρόγυνου, σεξουαλική πράξη) εξ ου λεκτροχαρής, ο αγαπών το κρεββάτι (φιλήδονος).
Το αποτέλεσμα εννιά μήνες μετά λεχώ (λεχώνα, λεχούσα) γυναίκα που γέννησε και το ρήμα λοχεύω δηλαδή γεννώ ή γεννιέμαι ή ακόμα ξεγεννώ "τις λοχεύει σε ή μόνη μοχθείς τάδε" (Ευρ. ) και λόχος (γέννα) :"Αρτεμις δ' εκάταν γυναικών λόχους εφορεύειν" ( ΑΙσχ.).
Αλλά και στην Ιλιάδα εμφανίζονται οι ίδιες λέξεις :
"οθεν σφίσιν είχε λοχήσαι' ( Ιλ. Σ)
Εχουμε όμως επίσης ¨εκ λόχου αμπήδησεν" ( Ιλ. Δ ) και ακόμη στην Οδύσσεια ο Δούρειος ίππος αναφέρεται ως "κοίλος λόχος" ( Ιλ. Δ.)
Εδώ βέβαια η λέξις λόχος μπορεί να έχει διπλή έννοια, λόχος εκ του λοχάω-ώ (ενεδρεύω, ελλοχάω).
Μεταγενέστερα η λέξη λόχος σημαίνει τάγμα στρατιωτών, τάξεις πολιτών : "διήρηνται άπασαι αι πόλεις αι μεν κατά φυλάς (αθήναι), αι δε κατά μοίρας (σπάρτη), αι δε κατά λόχους (θήβαι)" ( Ξνφ.)

Φαίνεται φυσικό η κοιλιά του Δούρειου ίππου να "γέννησε" την ενέδρα και σίγουρο ότι η έννοια της ενέδρας πέρασε στούς ενεδρεύοντες που ονομάσθηκαν λόχος (περίπου 100 άνδρες).
Γιά το πως το λέγω=αποκοιμίζω (εαυτόν ή άλλους) έφτασε να σημαίνει ομιλώ ο καθένας μπορεί να βρεί μιά λογική ανέλιξη.



9 σχόλια:

meril είπε...

Ήξεις αφήξεις.... το οποίον
φασκελοκουκούλοστα

gpointofview είπε...

Το μη χείρον....χείριστον

meril είπε...

To μη χείρον χοίρος; Αλλά τι φταίνε τα έρμα τα χοιρινά θα μου πεις....

gpointofview είπε...

Προσωπικά το μη χείρον... χήρος.
και μου φταίει η (ζωντο)χήρα

meril είπε...

Ax, βρε Τζι μ' έκανες να γελάσω
Ε, όχι και σου φταίει η ....

gpointofview είπε...

Ε τότε, φταίει η ...χείρα της μοίρας

meril είπε...

Εγώ μου φταίω που λέει και κάποιος

gpoint'sbreeze είπε...

ως εντρυφήσας στη σχολή
ποντι(φη)κων της Ρώμνς, κάτι ξέρω από αλάθητο

meril είπε...

Aχ, Τζι... Δεν πειράζει που με κάνεις και γελώ ε; και καθόλου ειρωνικά παρά το σαρκαστικό του ύφους τους.
Να σαι καλά και καλά ξε-διαλέγματα